عوامل سبب بروز تغييرات در عملکرد گياه مي شود. ليپورت و همکاران50 (2005)، طي تحقيقات انجام شده بيان نمودند که عملکرد دانه در واحد سطح تابعي از تعداد غلاف مي‌باشد و با تأخير در کاشت کليه صفات مورفولوژيکي گياه از جمله ارتفاع گياه، تعداد غلاف، فاصله غلاف از سطح خاک و تعداد شاخه فرعي کاهش مي‌يابد. زارع مهذبيه و همکاران (1389)، اعلام داشتند که بيشترين عملکرد بيولوژيک در تيمار آخر نيتروژن (250 کيلوگرم در هکتار) به دست آمد و دليل آن را افزايش توليد پنجه و رشد رويشي زياد مي‌دانند، اما از طرف ديگر چون تمامي پنجه‌هاي توليدي امکان توليد سنبله را ندارند و حتي در صورت توليد، سنبله‌ها داراي تعداد دانه کم و يا وزن هزاردانه کم نيز مي‌باشند، عملکرد دانه گندم کاهش مي‌يابد.
در رابطه با تاثير نيتروژن بر اجزاي عملکرد بيلدو و همکاران51 (2000)، نيز طي آزمايشي نشان دادند که افزايش کود نيتروژن باعث اختلاف معني‌داري در تعداد سنبله گندم در متر مربع مي‌شود ولي با افزايش بيشتر کود نيتروژن بر تعداد سنبله افزوده نشد. آنچه مشخص است اين است که کود نيتروژن تا يک حدي و در يک مقدار مشخص تأثير مثبتي بر تعداد پنجه‌ها و تعداد سنبله خواهد گذاشت. ناصري و همکاران (1389)، اظهار داشتند که اثر مصرف کود نيتروژن بر وزن هزاردانه گندم معني‌دار گرديد. با افزايش ميزان مصرف از 80 به 120 کيلوگرم در هکتار، وزن هزاردانه نيز افزايش حاصل کرد. از آنجايي که مصرف کود نيتروژن موجب افزايش تعداد سنبله گرديد، منطقي است که با افزايش تعداد دانه آسيميلات‌هاي موجود از جمله نيتروژن، بيشتر بين دانه‌ها توزيع گردد و لذا وزن هزاردانه نيز افزايش يابد. اما با افزايش يافتن ميزان کود نيتروژن از وزن هزار دانه کاسته شد.

2-5- استفاده توأم از کودهاي زيستي و شيميايي
پژوهش‌گران دليل افزايش عملكرد در روش‌هاي تغذيه تلفيقي را ناشي از مطابقت بيشتر بين نيتروژن قابل استفاده خاك با نيازهاي گياه مي‌دانند. افزايش فعاليت ميكروبي و آزاد سازي عناصر غذايي موجود در كلوئيدهاي خاك، اصلاح خواص فيزيكي خاك و در نتيجه تهويه بهتر آن مي‌تواند از دلايل افزايش عملكرد در روش‌هاي تغذيه تلفيقي و ارگانيك باشد (مولکي و همکاران52، 2004). مونير و همکاران53 (2007)، با بررسي تيمارهاي مختلف تغذيه‌اي از کودهاي آلي، شيميايي و تلفيقي دريافتند که بيشترين عملکرد دانه در تيمار تلفيقي حاصل شد و صفات کيفي آفتابگردان مانند درصد روغن و پروتيين در تيمارهاي تلفيقي از کود آلي و کود شيميايي به طور معني‌داري بالاتر از کاربرد آنها به تنهايي بوده است. همچنين ترکيب اسيدهاي چرب اسيد اوليئک در تيمار شاهد و تيمار کود آلي بيشترين مقدار را داشت و بيشترين ميزان اسيد لينوليئک در تيمارهاي تلفيقي حاصل شد.
در نهايت مي‌توان اظهار داشت كه استفاده توأم از كود‌هاي شيميايي و زيستي ضمن اينكه باعث بهبود كيفيت و افزايش عملكرد دانه مي‌گردد، باعث كاهش استفاده از كودهاي شيميايي شده و از نظر زيست محيطي نيز بسيار مفيد خواهد بود. علاوه بر اين كاربرد كود زيستي باعث افزايش مواد آلي خاك و در نتيجه، اصلاح ساختمان خاك، افزايش ظرفيت تبادل كاتيوني خاك، افزايش فعاليت ميكروارگانيسم‌ها، تبادلات گازي و ظرفيت نگهداري آب خواهد شد (هاتي و همكاران54، 2006 ).

2-6- نتيجه‌گيري
براي اطمينان از افزايش توليدات پايدار كشاورزي و حفاظت از محيط زيست بايد مديريت مؤثر عناصر غذايي گياه انجام گيرد. كود شيميايي، آلي يا ميكروبي هر كدام در طول دوره تأمين عناصر غذايي، كيفيت خاك و رشد گياه داراي مزايا و معايبي هستند. آگاهي از پيامدهاي كاربرد مفرط كودهاي شيميايي در توليد محصولات كشاورزي و شناخت هر چه بيشتر كودهاي بيولوژيك به عنوان نهاده‌هاي سالم و قابل تجديد در سامانه‌هاي توليد، در كنار آگاهي رساني و ترويج مناسب مي‌تواند ضمن افزايش بهره‌وري سامانه‌هاي توليد كشاورزي، ما را در دستيابي به اهداف كشاورزي پايدار ياري كند. در اين بررسي به منظور استفاده از كودهاي زيستي و شيميايي در جهت نيل به كشاورزي پايدار، حفظ محيط زيست و تغذيه‌ي بهينه‌ي نخود با هدف افزايش عملكرد محصول انجام گرفت.

فصل سوم
مواد و روش‌ها

مواد و روش‌ها
3-1 شرايط اقليمي و مشخصات محل آزمايش
اين پژوهش در پاييز سال زراعي 93-1392 در مزرعه‌‌اي در شهرستان خرم آباد اجرا گرديد. عرض جغرافيايي محل اجرا 32 درجه و 37 دقيقه شمالي و طول جغرافيايي آن 46 درجه و 51 دقيقه شرقي بود، که با ارتفاع حدود 1300 متر از سطح دريا واقع شده است.

3-2- مشخصات و شرايط آب و هوايي محل آزمايش
شهرستان خرم آباد از نظر اقليمي جزء مناطق آب و هوايي مديترانه‌اي معتدل و نيمه مرطوب است، و داراي ميزان بارندگي بسيار، خصوصاً در بهار مي‌باشد. مطابق گزارش اداره هواشناسي شهرستان خرم آباد ميانگين بارندگي اين شهرستان در طول دوره آماري ده ساله اخير برابر 6/525 ميلي‌متر مي‌باشد. آمار هواشناسي سال انجام آزمايش در جدول 3-1 نشان داده شده است (آمارنامه جهاد کشاورزي خرم آباد، 93-1392).

جدول 3-1- آمار هواشناسي منطقه مورد آزمايش ( 1393 ـ 1392)

دي
بهمن
اسفند
فروردين
ارديبهشت
خرداد
تير
مرداد
شهريور
مهر
آبان
آذر
گرم‌ترين
??
??
??
??
??
??
??
??
??
??
??
??
ميانگين گرم‌ترين‌ها
?
??
??
??
??
??
??
??
??
??
??
??
ميانگين سردترين‌ها
? –
?
?
?
??
??
??
??
??
??
?
?
سردترين
?-
?
?
?
??
??
??
??
??
??
?
?
بارش (ميلي‌متر)
??
??
??
??
??
?
?
?
?
??
??
??
3-3- خصوصيات شيميايي و فيزيکي خاک محل آزمايش
به منظور تعيين خصوصيات شيميايي و فيزيکي خاک محل آزمايش قبل از اجراي طرح، 7 نمونه مرکب از خاک از عمق صفر تا 30 سانتي متر تهيه و جهت تجزيه خاک شناسي به آزمايشگاه ارسال گرديد . نتايج حاصل از تجزيه نمونه هاي مرکب در جدول 3 -2 و ميزان مواد تشکيل دهنده بافت خاک در جدول 3-3 ، نشان داده شده است.

جدول 3-2- خواص شيميايي و فيزيکي خاک محل آزمايش
عمق نمونه‌برداري (cm)
درصد اشباع (S.P)
شوري خاک (ds/m)
pH
کربن آلي (O.C%)
نيتروژن (%)
فسفر قابل جذب (ppm)
پتاسيم قابل جذب ppmk))
30 – 0
32
05/3
62/7
61/0
07/0
4/7
173

جدول 3-3- ميزان مواد تشکيل دهنده بافت خاک
رس
سيلت
شن
بافت خاک
4/19 %
60 %
3/19 %
لوم سيلتي

3-4- طرح آزمايش
اين آزمايش به صورت فاکتوريل در قالب طرح بلوک‌هاي کامل تصادفي در 3 تکرار با دو تيمار کود و رقم انجام شد. تيمار سيستم‌هاي کودي شامل (کود نيتروژن، کود بيولوژيک نيتروکسين، 50 درصد کود نيتروژن + 50 درصد کود نيتروکسين و شاهد بدون مصرف کود)، بود که کود بيولوژيک نيتروکسين به ميزان 4 ليتر در هکتار به صورت مايع قابل حل در آب در کرت‌ها به صورت تلقيح با بذر در زمان کاشت مصرف گرديد و مصرف کود اوره قبل از کاشت به ميزان توصيه شده در سطح هر کرت پخش گرديد (کود نيتروژن طبق عرف منطقه مورد نظر در حدود 20 تا 40 کيلوگرم در هکتار مصرف شد.) ارقام نخود زراعي مورد استفاده نيز شامل (رقم آرمان و آزاد)، بود. تراکم بوته نخود به صورت 50 بوته در متر مربع کاشته در نظر گرفته شد. هر کرت شامل 5 خط کاشت به طول 4 متر در 5/1 متر عرض با فاصله خطوط 30 سانتي‌متر در نظر گرفته شد. با توجه به تراکم مورد نظر مقدار بذر در هر کرت و نهايتا در هر خط کشت به روش وزني محاسبه و در پاکت‌هاي جداگانه قرار داده شد و در هنگام کاشت محتويات هر پاکت در طول خط کاشت، توزيع گرديد. فاصله بين هر يک از کرت‌ها 1 متر و فاصله بين هر يک از تکرارها 2 متر در نظر گرفته شد. ميزان بهينه کودهاي مصرفي فسفر و پتاسيم نيز مبتني بر آزمون خاک مصرف شد.

3-5- کود زيستي نيتروکسين
کود زيستي نيتروکسين به صورت مايع قابل پخش در آب (Liquid dispersal) با تعداد سلول زنده در هر ميلي ليتر (CUF) 8 10 و داراي باکتريهاي سودوموناس، ازوتوباکتر و آزوسپريلوم است. در اين تيمار کود بيولوژيک نيتروکسين به ميزان 4 ليتر در هکتار به صورت مايع قابل حل در آب به کار برده شد.

3-6- نيتروژن
کود شيميايي نيتروژن به صورت اوره ، به صورت 25 درصد هنگام کاشت، 50 درصد در هنگام قبل از ساقه رفتن و 25 درصد در هنگام گلدهي مصرف شد.

3-7- تهيه بستر و کاشت
آماده سازي زمين شامل شخم نيمه عميق با گاوآهن برگردان‌دار و بعد از آن 2 ديسك عمود بر هم و ماله بود. سپس ابعاد مورد نظر توسط گچ مترکشي و خط کشي شده و کل نقشه زمين با گچ بر روي زمين پياده شد و مرزبندي و نهرکشي صورت گرفت. داخل هر کرت توسط كارگر و بيل دستي به منظور نرم کردن زمين استفاده و سطح هر کرت دوباره تسطيح شد. پس از آماده سازي زمين بذرها به صورت بسته‌بندي براي هر خط كشت توزيع شده و ابتدا و انتهاي هر تکرار با نخ به هم متصل گرديد تا فاصله طول هر خط دقيق تنظيم شود و کشت به صورت خشکه‌کاري با دست انجام گرفت. روي خطوط کشت به ضخامت حدود 3 تا 5 سانتي‌متر با خاک پوشيده شد. طبق بررسي‌هاي انجام شده روي بذرهاي ارقام نخود مورد نظر، وزن صد دانه آنها در حدود 25 تا 30 گرم و درجه خلوص بذر، 96 درصد و قوه ناميه 97 درصد تعيين گرديد. با توجه به تراکم مورد نظر مقدار بذر در هر کرت و نهايتا در هر خط کشت به روش وزني محاسبه و در پاکت‌هاي جداگانه قرار داده شد و در هنگام کاشت محتويات هر پاکت در طول خط کاشت، توزيع گرديد.

3-8- عمليات برداشت
با زرد شدن برگ‌هاي پائيني نخود معمولاً آبياري را قطع مي‌کنند. علت قطع آبياري در اين مرحله جلوگيري از رشد زايشي گياه است زيرا نخود داراي رشد نامحدود بوده و ادامه گل‌دهي، يکنواختي توليد و برداشت را از بين مي‌برد. از نظر تجربي بهترين زمان برداشت نخود هنگامي است که در صورت فشرده شدن در زير دندان بشکند و له نشود. کيفيت نخود به هنگام رسيدن در مقايسه با حبوبات ديگر سريع‌تر تغيير مي‌کند. با وجود آنکه در اين دوره مقدار قند کاهش مي‌يابد نشاسته افزايش مي‌يابد. اصولاًَ هرچه نخود بزرگ‌تر مي‌شود سخت‌تر مي‌شود. بهترين روش براي خشک کردن نخود جريان طبيعي هوا است. با توجه به مراحل رشد گياه و زمان رسيدن آن، پس از حذف حاشيه از خطوط کاشت عملکرد از هر کرت در سطح يک متر مربع با داس و به صورت دستي انجام شد.

3-9- نمونه برداري‌ها
3-9-1- شاخص سطح برگ
اندازه‌گيري شاخص سطح برگ با استفاده از وزن خشک صورت گرفت. ابتدا از هر کرت به طور تصادفي تعدادي برگ در مرحله گلدهي انتخاب شده و مجموع سطح برگ‌ها به وسيله کاغذ شطرنجي اندازه‌گيري و سپس در آون قرار گذاشته شده و توزين شد. سپس برگ‌هاي بوته‌هاي يک متر مربع از هر کرت نيز در آون قرار گرفت و وزن شد. و با در اختيار داشتن سطح نمونه، وزن خشک نمونه و وزن خشک برگ‌هاي بوته‌هاي يک متر مربع از هر کرت به صورت تناسب و با تقسيم بر مساحت سطح زمين اشغال شده، شاخص سطح برگ به دست آمد.

3-9-2- ارتفاع گياه
براي محاسبه ارتفاع گياه، ارتفاع 20 بوته به طور تصادفي از هر کرت از سطح خاک تا نوک گياه در زمان برداشت اندازه‌گيري شده و ميانگين ارتفاع گياه به دست آمد.

3-10- نمونه برداري صفات عملکرد نهايي
3-10-1- تعداد دانه در شاخه فرعي
براي تعيين تعداد دانه در شاخه فرعي هر بوته، تعداد دانه‌هاي شاخه‌هاي فرعي 5 بوته که در سطح يک متر مربع برداشت شده‌ را به طور تصادفي مورد شمارش قرار داده و ميانگين آنها به عنوان تعداد دانه در شاخه جانبي در بوته نخود در نظر گرفته

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید