مولفه های رفتار جرأت مندانه

برای انجام رفتار جرأت مندانه و استفاده ی مناسب و موثر از رفتار جرأت مندانه باید به چهار مولفه مسلط باشیم؛ که عبارتند از:

  1. محتوا[1]: مولفه ی محتوا عبارت است از ابراز حقوق. برزبان آوردن اظهاراتی که جرأت مندی را مناسب و مسئولانه جلوه می دهد. از جمله ی این اظهارات ضمیمه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد.
  • توضیح علت ابراز وجود
  • همدلی با وضعیت طرف مقابل
  • تشویق طرف مقابل
  • معذرت خواهی
  • تلاش برای رسیدن به توافق

2-  عناصر پنهان: منظور از عناصر پنهان آن دسته از افکار، ایده ها و احساساتی هستند که بر توانایی ما برای ابراز رفتار جرأت مندانه تأثیر می گذارد. از جمله ی این عناصر پنهان دانش، اعتقادات و ادراک اجتماعی است.

دانش: این مقوله به آگاهی از حقوق خود و نحوه ی احقاق آن ها اشاره دارد و یکی از دلایل دفتارهای غیر جرأت مندانه عدم آشنایی با حقوق فردی است. با توجه به منابع مختلف هرکس حق دارد:

  • روی رفتار، افکار و احساساتش قضاوت کندو مسئولیت نتایج آن را بپذیرد.
  • برای توجیه تمام رفتارهایش برای دیگران توضیح ندهد.
  • مسئولیت حل تمام مشکلات دیگران را نپذیرد.
  • تغییر عقیده دهد.
  • اشتباه کرده و مسئولیت آن اشتباه را به عهده بگیرد.
  • بی نیاز از خشنودی دیگران باشد.
  • به تقاضاهای دیگران نه بگوید.
  • در برابر تقاضاهای بیش از حد دیگران ایستادگی کند.
  • زمانی که نیاز داشت تنها بماند.
  • برای زندگی خود تصمیم بگیرد (سازمان بهداشت جهانی، 1385).
  • با احترام با او برخورد شود.
  • برای زندگی خود مستقل تصمیم بگیرد.
  • در زندگی از دیگران توقعاتی داشته باشد.
  • درخواست های نامعقول دیگران را رد کند.
  • بتواند درخواست های دیگران را بررسی کند.
  • احساسات خود را بیان کند.
  • سرنوشت خود را هرطور که می خواهد رقم بزند.
  • از دیدگاه شخصی خودش به زندگی نگاه کند.
  • نظر خود را تغییر دهد.
  • اشتباه کند (فتحی، 1386).

اعتقادات[2] : گاهی عدم جرأت مندی ما ناشی از اعتقادات نادرست است. تصور می کنیم اگر خواسته های دیگران را رد کنیم، باید منتظر پیامدهای نافرمانی خود باشیم. پیش شرط تغییر در میزان جرأت مندی ما، ایجاد تغییر در انتظارات و اعتقادات ماست که به بازسازی شناختی معروف است (جاکوبسکی[3]، 1997؛ نقل از البرز، 1386).

ادراک اجتماعی[4] : اشخاصی که قادر به انجام رفتار جرأت مندانه نیستند؛ درک حقیقی از رفتار دیگران ندارند و درخواست های نامعقول دیگران را معقول می دانند. باید برای جداساختن درخواست های معقول و نامعقول دیگران درک درستی از رفتار آنان داشت.

  1. فرایند: نحوه ی ارائه ی پاسخ های جسورانه نقش مهمی در موقعیت این پاسخ ها دارند. برای مثال باید در نحوه ی زمان بندی پاسخ های کلامی و غیر کلامی، انتخاب زمان و مکان مناسب، استفاده از عباراتی با ضمیر “من” دقت کافی به خرج دهیم.
  2. پاسخ های غیر کلامی: آخرین مولفه ی ابراز وجود رفتار غیر کلامی ماست. این مولفه شامل این موارد می شود: سطح متوسط تماس چشمی، اجتناب از حالت چهره ای نامناسب، استفاده صحیح از ژست ها در حین صحبت و گوش دادن، استفاده از پیرا زبان های مناسب ( زمان پاسخ دهی اندک، دادن پاسخ های غیر طولانی، سلاست و بلندی صدا و تغییر دادن لحن آن و قاطعیت زیاد) (تاوند[5]، 2004؛ نقل از البرز، 1386).

 

 

 

 

 

 

 

[1].  Concept

[2]  .Beliefes

[3]  . Jakubowski

[4] . Social Perception

[5] . Towened