اساس ماركرهاي ISSR سنجيده شود.
با توجه به اطلاعات اندک در مورد والدين برتر جهت انجام تلاقي ها اهداف اين مطالعه عبارتند از:
1)بررسي عملکرد والدين مورد استفاده در آزمايش واطمينان از تفاوت معني دار بين آنها.
2) بررسي ترکيب پذيري عمومي و خصوصي والدينو نحوه کنترل ژنتيکي صفات.
3)بررسي ميزان هتروزيس براي صفات مورد نظردر نتاج F1 حاصل از تلاقي داي آلل لاينهاي اينبرد گلرنگ.
4) بر آورد فاصله ژنتيکي بين والدين شرکت کننده در تلاقي ها و ايجاد ارتباطي بين فاصله ژنتيکي تخميني بر اساس مارکرهاي ملکولي و هتروزيس مشاهده شده در عمل براي صفات مورد نظر.
5) يافتن رابطه اي ميان فاصله ژنتيکي بين دو والد بر اساس مارکر و هتروزيس مشاهده شده در عمل مي تواند کمک قابل توجهي به کاهش انجام کارهاي مزرعه اي طولاني و پر هزينه جهت شناسايي والديني که هتروزيس معني دار تري در نتاج نشان بدهند را داشته باشد.

2 فصل دوم

بررسي منابع

2-1 تاريخچه کشت و توليد گلرنگ
گلرنگ يکي از قديمي ترين گياهان شناخته شده نزد انسان است و ساليان درازي است که به طور گسترده در خاورميانه مورد کشت و کار قرار مي گيرد (جان استون و همکاران، 2002 ). مردم بابل، فلسطين و مصر باستان از آن به عنوان گياهي دارويي و روغني استفاده مي کرده اند. بذور گلرنگ و دسته حلقه هاي گل گلرنگ در کنار اجساد موميايي متعلق به 4000 سال قبل در مصر يافت شده است (اسميت ،1996 ). کشت سنتي گلرنگ در ايران از ساليان قبل براي توليد گل معمول بوده است (ناصري ،1370 ). بر اساس آمار منتشر شده مقدار توليد دانه گلرنگ در ايران در سال 1355-1350 هفت هزار تن در سال بوده است.توليد آن در کشور به دلايل متفاوت از جمله عدم برنامه ريزي صحيح سير نزولي داشته است (زينعلي،1378).
مطابق با داده هاي سازمان خواروبار کشاورزي1 گلرنگ در سطح زيادي در هند (350 هزار هکتار ) مکزيک (85 هزار هکتار ) اتيوپي (72 هزار هکتار )و آمريکا (54 هزار هکتار)کشت مي شود.ايران با توليد ساليانه 500 تن در سال در رتبه سيزدهم قرار دارد (فائو، 2009).
2-2 خاستگاه و ژنتيک گلرنگ
گلرنگ زراعي گياهي يکساله و بومي نواحي مديترانه،خاورميانه،هند،ايران،افغانستان و شرق آفريقا است.جنس کارتاموس داراي حدود 25 گونه مهم است که بسياري از آنها بومي مديترانه هستند. بر اساس بررسي هاي جديد و بر اساس رابطه بسيار نزديک موجود بين گونه هاي وحشي،موطن احتمالي گلرنگ منطقه محصور بين مديترانه و خليج فارس است (ساسانوما، 2008، کيل ،2006 و نولز،1969 ). واويلوف عقيده داشت که گلرنگ بومي شمال هند و افغانستان است اما تعدادي از محققان بر اين عقيده هستندکه دو مرکز اوليه براي حداکثر تنوع گلرنگ در شمال افغانستان و اتيوپي قرار دارد (ويس،2000). مهمترين گونه هاي وحشي جنس کارتاموس شامل تينکتوريوس2، اکسيي کانتا3 و پالاستينيوس4هستند که تنها گونه تينکتوريوس بعنوان يک گياه زراعي کشت مي شود (ايمري ونولز،1970). خيدير و نولز (1970) معتقدند که گونه پالاستينيوس و اکسي کانتا اجداد گلرنگ هستند. اجداد وحشي گلرنگ بطور وسيعي در مناطقي که گلرنگ زراعي کشت مي شود گسترش يافته اند. گونه اکسي کانتا،علف هرز رايجي در مناطق ايران،پاکستان و شمال غرب هند و غرب عراق است و گونه پالاستينيوس نيز به وفور در نواحي فلسطين و نواحي مديترانه يافت مي شود(کيل،2006). گونه هاي پالاستينيوس و اکسي کانتا از نظر ژنتيکي شباهت بيشتري به گلرنگ زراعي دارند و به احتمال زياد والد وحشي گلرنگ مي باشند (چاپمن و بورک،2008).
2-3 طبقه بندي و سيتوژنتيک گلرنگ
دانش سيتوژنتيک و روابط تاکسونوميک بين گونه هاي کارتاموس پايه و اساس استفاده موثر از خصوصيات گياهي خويشاوندان وحشي و ژنوتيپ هاي گلرنگ در برنامه هاي اصلاحي آن مي باشد.از لحاظ تعدادکروموزوم جنس کارتاموس را به چهار دسته تقسيم مي کنند. دسته اول داراي 24 کروموزوم (2n =2x=24) مي باشند که شامل گونه هاي تينکتوريوس،پالاستينيوس،کورديکوس5،پريسيکوس6،گيپسي کولا7 و اکسي کانتاهستند. اين گونه ها به راحتي با يکديگر آميزش پيدا مي کنند (مک پرسون و همکاران ،2004). گونه پالاستينيوس و اکسي کانتا به وفور در ايران يافت مي شوند که اين گونه ها به عنوان منابع خوبي براي مقاومت يا تحمل به بيماريها و آفات مختلف شناسايي شده اند (کومار و آگراوال ،1989).
گونه هاي اربورسنس8 ،ريفاوسس9 و نيتيدوس10 نيز داراي 24 کروموزوم هستند ولي با سه گونه فوق آميزش پيدا نمي کنند (داجو و ماندل 1996). دسته دوم شامل گونه هاي بويسيري11 ،دنتاتوس12 ،گلايوکوس13 ،ليوکوکايولوس14 و تينوس 15هستند که داراي 20 کروموزوم مي باشند (لوپزگونزالز،1989) زير گونه هاي گلايوکوس در سوريه ،ترکيه ،ايران و قفقاز يافت مي شوند.گونه هاي گلايوکوس و تينيوس با واريته هاي زراعي قابل آميزش هستند و F1آنها نيز توليد شده است.
دسته سوم داراي 44 کروموزوم (2n=4x=44) مي باشد و تنها داراي يک گونه لاناتوس16 است.اين گونه آمفي ديپلوئيد حاصل از گونه هاي دسته اول و دوم است و با گونه تينکتوريوس و اکسي کانتا لقاح پيدا مي نمايد و هيبريد هاي آنها داراي7-1کروموزوم جفت نشده هستند.دسته چهارم داراي 64 کروموزوم مي باشند (2n=6x=64) و گونه هاي کرتيکوس17 و تورکستانيکوس 18جزو اين دسته هستند (داجو و ماندل،1996).
2-4 مصارف گلرنگ
گلرنگ گياهي که مي توان درتهيه دارو،روغن و رنگ از آن استفاده نمود و از گلچه،بذر و ساقه و برگهايش بهره برداري کرد و تمامي اندام هاي آن مفيد مي باشند.در حال حاضر اکثراً به عنوان يک گياه دارويي مخصوصاً در چين کشت مي شود (ماندل و همکاران، 2004).
گلبرگ گلرنگ داراي حدود30 درصد رنگدانه زرد (کارتاميدين ) و 1 درصد رنگدانه قرمز (کارتامين ) است. از اين دو رنگدانه به عنوان عامل رنگ دهنده مواد غذايي و لوازم آرايشي استفاده مي کنند (ناگاراج 2001؛ کول کارني و همکاران 2001و سينک و نيمبکارف 2007 ). همچنين از گلهاي آن جهت رنگ آميزي پنبه،ابريشم،رنگ هاي بافت فرش در ترکيه ايران و ساير کشورها از جمله آلمان و فرانسه و رنگ آميزي لباس در کشور هاي ژاپن،هند و بنگلادش استفاده مي شود (کانون و کانون،2003).
گل گلرنگ به صورت مهمترين دارو براي تقويت گردش خون و کاهش گرفتگي رگ ها استفاده مي شود. در سال هاي اخير گلچه هاي رنگي گلرنگ عمدتاً براي معالجه صدمات ماهيچه اي،بيماري هاي قلبي – عروقي و مغزي ،فشار خون بالا،ديابت و ديگر بيماري هاي مرتبط با گرفتگي رگها و گردش خون استفاده مي شود (زاومو و لي جي،2001، ناگاراج،2001).
گلرنگ در دنيا عمدتاًبراي تهيه روغن خوراکي جهت پخت و پز،روغن سالاد و مارگارين کشت مي شود. در کشورهاي پيشرفته بدليل اهميت دادن به سلامتي تقاضا براي روغن اين گياه افزايش يافته است زيرا نسبت اسيد هاي چرب غير اشباع به اشباع روغن گلرنگ نسبت به هر روغن ديگر بالاتر است.لذا بازار قابل توجهي براي روغن اين گياه مخصوصاًدر آمريکاي شمالي ،آلمان،ژاپن و ايتاليا وجود دارد.در هند نيز افراد با درآمد بالا بيشتر از اين روغن استفاده مي کنند (داجو و ماندل ،1996.،کوکوراچي و دنتامارو،1992و سينک و نيمبکار،2007). ارزش تغذيه اي روغن گلرنگ مشابه با زيتون است. روغن گلرنگ داراي مقادير بسيار بالاي (75-71درصد) اسيد لينولئيک است و به همين دليل با روغن هاي گياهي ديگر جهت افزايش کيفيت آنها مخلوط مي شود (بايدر،2000و داجو و ماندل ،1996). همچنين از روغن آن مي توان به عنوان سوخت زيستي استفاده کرد (مکا،2007).
گلرنگ يک گياه علوفه اي با ارزش تغذيه اي عالي است که عناصر غذايي قابل هضم آن مشابه يونجه است. دانه هاي گلرنگ عموماً بصورت دانه پرنده مخصوصاًکبوتر ها وطوطي ها مورد استفاده قرار مي گيرند (اسميت ،1996).
امروزه محصولات گياه گلرنگ داراي پتانسيل زيادي در بازار جهاني هستند زيرا داراي ميزان بالايي از روغن خوراکي يا صنعتي،محصولات فرعي با عناصر غذايي بالا براي تغذيه دام و پرندگان و نيز به عنوان رنگ دهنده مواد غذايي و منسوجات مي باشد.بنابراين ترويج آن جهت افزايش فرصت هاي بازاريابي در جهان ضروري به نظر مي رسد.
2-5 تنوع ژنتيکي و اهميت آن
وجود تنوع در جامعه گياهي لازمه اصلاح و بهبود ساختار کيفيت و کميت گياهان است.يکنواختي در جوامع منجر به کندي روند تکاملي،يکنواختي توليد و افزايش آسيب پذيري جامعه در مقابل تنش ها مي شود.بنابراين اطلاع از سطوح تنوع ژنتيکي از اساسي ترين جنبه هاي تمام علوم زيستي از قبيل اکولوژي،زيست شناسي تکاملي،رده بندي، زراعت و اصلاح و حفظ گونه هاي زيستي به شمار مي رود. لذا ابتدايي ترين هدف براي رسيدن به اين مقصودشناسايي و حفظ تنوع ژنتيکي موجود در يک گونه گياهي است که امکان دستيابي به يک مخزن ژنتيکي را فراهم مي آورد (اولروگ،1994و ارزاني، 1383).
منشاء تنوع ژنتيکيدر گياهان نوترکيبي هاي ژنتيکي،جهش هاي ژني و کروموزومي است.تنوع ژنتيکي را مي توان در سه سطح جمعيت،گونه و ژن بررسي نمود.يکي از دلايل اهميت ارزيابي تنوع ژنتيکي در سطح گونه ارتباط درجه تکاملي با ميزان تنوع ژنتيکي مشاهده شده است (فرشادفر،1377).بررسي تنوع ژنتيکي يک گونه،در تهيه و اداره ژرم پلاسم ها،تهيه برنامه هاي اصلاحي،نحوه مديريت مزرعه در قبال تنش ها،تخمين پايداري توليد، تکامل گونه،رده بندي،دفاع از حق معنوي اصلاح گران و بسياري مسايل ديگر اهميت دارد (ارزاني،1383). در سطح جمعيت مي توان به تنوع جمعيت هاي مصنوعي و يا کشت شده از جمله توده ها،کلکسيون ها،لاين هاي ژرم پلاسم و لاين هاي اصلاحي اشاره کرد(گاتانو و گرشوف،1998).
مديريت تنوع طبيعي موجود در ارقام اهلي و خويشاوندان وحشي يک گونه گياهي در انجام يک برنامه موثر به منظور اصلاح گياه زراعي بسيار مهم است. زيرا بسياري از خويشاوندان وحشي گياهان زراعي حاوي ژنهايي هستند که سبب مقاومت به استرس هاي زنده و غير زنده،خشکي،شوري و سرما )مي شوند. پس مي توان اين ژنها را به واريته هاي تجاري منتقل کرد و از کاهش شديد عملکرد جلوگيري نمود.(وجداني ،1372 و کومار،1999).
با استفاده از برنامه هاي دقيق تعيين تنوع ژنتيکي و انتخاب هدفمند نمونه ها، مي توان حجم نمونه هاي موجود در ژرم پلاسم را کاهش داد. بررسي دقيق تر روابط ساختاري و هويت ژنتيکي بانک هاي ژني، اداره موثر آنها را براي محققان آسان تر خواهد کرد . از سوي ديگر تعيين سطح تنوع ژنتيکي در گونه هاي گياهي، در جهت انتخاب والدين در برنامه هاي اصلاحي و بهره وري از پديده هتروزيس19 اهميت شاياني دارد(ارزاني، 1383). تنوع موجود در يک ژرم پلاسم مي تواند منجر به انتخاب ارقام بهتر و همچنين از اين تنوع درجهت بهبود خصوصيات رقم زراعي گردد(لامکي و لي،1993). ارقام زراعي گلرنگ بطور فوق العاده اي در صفات فيزيولوژيک،مورفولوژيک و خصوصيات شيميايي روغن متنوع هستند (سينگ ونيمبکار،2007).
2-6 تنوع ژنتيکي در مقابل تنوع جغرافيايي
درگذشته هنگام انتخاب والدين براي عمل دو رگ گيري فاصله جغرافيايي جفت هاي والديني را مورد توجه قرار مي دادند به اين دليل که واريته هاي برتر از آميزش واريته ها و حتي گونه هايي بدست مي آيندکه از نظر جغرافيايي از يکديگر دور هستند. در اوايل قرن بيستم مفهوم فاصله جغرافيايي جاي خود را به تنوع ژنتيکي داد و مشخص شد وجود صفات برتر در ارقام به دليل فاصله جغرافيايي نبوده بلکه به دليل تفاوت ژنتيکي بين ارقام است . بنابراين کار با تنوع ژنتيکي اهميت بالاتري از فاصله جغرافياي

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید