دانلود پایان نامه

5- 10- قندهاي محلول 82
5- 11- فعاليت کمي آنزيم پراکسيداز 83
5- 12- فعاليت کمي آنزيم کاتالاز 84
5- 13- فعاليت کمي پروتئين 86
نتيجهگيري کلي 88
پيشنهاد 88
منابع 89
چکيده انگليسي………………………………………………………………………………………………………………………98

فهرست جداول
عنوان صقحه
جدول 3-1 نتيجه آزمون خاک مورد استفاده در تحقيق 44
جدول 4-1 جدول تجزيه واريانس بررسي سطوح خشکي و هگزاکونازول بر صفات رشدي پنيرک 52
جدول 4-2 جدول مقايسه ميانگين‌ بررسي سطوح خشکي و هگزاکونازول بر صفات رشدي پنيرک 52
جدول 4-3 جدول تجزيه واريانس بررسي سطوح خشکي و هگزاکونازول بر صفات رشدي پنيرک 61
جدول 4-4 جدول مقايسه ميانگين‌ بررسي سطوح خشکي و هگزاکونازول بر صفات رشدي پنيرک 61
جدول 4-5 جدول همبستگي صفات بررسي سطوح خشکي و هگزاکونازول در گياه پنيرک 66

فهرست اشکال
عنوان صقحه
شکل 1- 1 اندام هوايي گل پنيرک 6
شکل 1- 2 بذر، گل و برگ پنيرک 7
شکل3ـ 1 منحني استاندارد پرولين 48
شکل 3ـ 2 منحني استاندارد قندهاي محلول 49
شکل 3ـ 3 منحني استاندارد پروتئين 50
شکل 4ـ1 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر تعداد برگ در گياه پنيرک 53
شکل 4-2 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر ميزان سطح برگ در گياه پنيرک 54
شکل 4-3 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر طول ساقه در گياه پنيرک 55
شکل 4-4 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر طول ريشه در گياه پنيرک 55
شکل 4-5 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر طول ساقه/ ريشه در گياه پنيرک 56
شکل 4-6 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر وزن تر در گياه پنيرک 57
شکل 4-7 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر وزن خشک در گياه پنيرک 57
شکل 4-8 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت کلروفيل aدر گياه پنيرک 58
شکل 4-9 مقايسه ميانگين تاثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت کلروفيل bدر گياه پنيرک 59
شکل 4-10 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت کلروفيل کل در گياه پنيرک 59
شکل 4-11 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت کاروتنوئيد در گياه پنيرک 60
شکل 4-12 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت پرولين در گياه پنيرک 62
شکل 4-13 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر غلظت قندهاي محلول در گياه پنيرک63
شکل 4-14 مقايسه ميانگين سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر فعاليت کمي آنزيم پراکسيداز در گياه پنيرک 64
شکل 4- 15 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر فعاليت کمي آنزيم کاتالاز در گياه پنيرک 64
شکل 4- 16 مقايسه ميانگين تأثير سطوح مختلف تنش خشکي و هگزاکونازول بر فعاليت کمي پروتئين در گياه پنيرک 65

چکيده:
تنش کم‌آبي يکي از شايع‌ترين تنش‌هاي غير‌زيستي است که رشد گياه را در مناطق خشک و نيمه‌خشک محدود مي‌کند. هگزاکونازول از ترکيبات تريازولي، انواع جديدي از مواد شيميايي هستند که با جلوگيري از سنتز جيبرلين منجر به کاهش رشد رويشي و افزايش رشد زايشي ميگردند. به منظور ارزيابي تاثير تيمار هگزاکونازول بر خصوصيات رشدي گياه ختمي خبازي (Malva sylvestris) تحت تنش خشکي، آزمايشي بصورت فاکتوريل در قالب طرح کامل تصادفي با 4 تکرار در شهرستان نيشابور انجام شد. در مرحله رشد فنولوژيک گياه، در مرحله چهار تا پنج برگي، تنش آبي در شاهد و 50 درصد ظرفيت زراعي و تيمار هگزاکونازول در سه سطح 0، 15 و 25 ميلي‌گرم در ليتر به صورت اسپري برگي اعمال شد. نتايج نشان داد که تيمارها موجب کاهش طول ساقه، ريشه و سطح برگ و افزايش نسبت ريشه به ساقه، وزن تر و خشک و غلظت پرولين و آنزيم‌هاي کاتالاز و پراکسيداز گرديد و همچنين مشاهده شد که تيمارها تاثيري بر روي تعداد برگ، کلروفيل a، b، کل و پروتئين نداشته است.

واژه‌هاي کليدي: تنش‌هاي غير‌زيستي، صفات رشدي، تريازول، محلولپاشي.

فصل اول
کليات

1ـ1ـ مقدمه
گياهان دارويي در طول تاريخ هميشه با انسان قرابت خاص داشته و آثار دارويي و موارد استفاده آن بر هيچکس پوشيده نيست. اگرچه علاقه، همدمي و توجه به اين گياهان مفيد، در سال‌هاي گذشته ناچيز بوده، ولي خوشبختانه اخيراً مورد عنايت و توجه بيشتري قرار گرفته است. علاقمندان به گياهان دارويي معتقدند همانطور که گياهان در باغ نباتات خوب رشد مي‌کنند، بايد سعي شود زمينه علاقمندي به اين گياهان در قلب‌هاي انسان‌ها نيز فراهم و افزون گردد. گياهان دارويي يکي از منابع غني کشور بوده که امکان صادرات آن نيز وجود دارد. زيرا وقتي به ارقام واردات کشورهاي اروپايي مثل آلمان غربي و فرانسه توجه شود، معلوم مي‌گردد که گياهان دارويي بازار بزرگي در جهان داشته و کشور ما مي‌تواند به يکي از مهمترين صادرکنندگان گياهان دارويي تبديل شود. ايران از لحاظ آب و هوا، موقعيت جغرافيايي و زمينه رشد گياهان دارويي يکي از بهترين مناطق جهان محسو
ب مي‌گردد و در گذشته هم منبع توليد و مصرف گياهان دارويي بوده است. دانشمندان ايراني مانند ابوريحان، ابن‌سينا، رازي و ديگران کتاب‌هاي مفصلي درباره گياهان دارويي نوشته‌اند که مورد توجه جهانيان نيز بوده است. لذا علاوه بر اهميت روز افزون گياهان دارويي در سطح جهان که به سرعت مي‌رود تا جانشين بسياري از داروهاي شيميايي شود، صادرات اين گياهان نيز مي‌تواند منبع بزرگي از درآمد ارزي براي کشور باشد. مواردي که براي صادرات اين گونه کالاها وجود دارند شامل شکل رقابت، تهيه گياهان استاندارد، خشک کردن، بستهبندي، بازاريابي و غيره ميباشند (فتاحي و فتاحي، 1389).
متاسفانه با وجود اين گونه منابع در کشور، ما به اهميت اين گياهان واقف نبوده و بسياري از اين مواد اوليه را بلااستفاده گذاشته يا دور ريخته ميشود. رويکرد جهاني به سمت استفاده‌هاي مختلف درماني، غذايي، صنعتي و … از گياهان دارويي و معطر، موجب تبديل صنعت توليد و فرآوري اين گياهان به يکي از صنايع سودآور و مهم در سراسر دنيا گشته است. صنعتي که از مراحل انتخاب و اهلي‌سازي گياهان دارويي تا کشت و فرآوري آن را شامل شده و رشته‌هاي مختلف علمي را در درون خود جاي داده است (نجفي و همکاران، 1391).
کشور پهناور ايران با سابقه تاريخي در طب سنتي و داشتن شرايط متفاوت اکولوژيکي و زيستي و دارا بودن بيش از 7500 گونه گياهي که حدود 10 تا 15 درصد آن دارويي شناخته شدهاند، داراي پتانسيل بالقوه‌ي بسيار بالا براي توليد، فراوري و صادرات گياهان دارويي مي‌باشد و اين لازمه مديريت صحيح و ايجاد سيستم يکپارچه بين بخش‌هاي مختلف کشاورزي، منابع طبيعي، صنايع دارويي، مراکز تحقيقاتي، دانشگاهي و بازرگاني است (ابراهيمي، 1380). با توجه به اثرات سوء داروهاي شيميايي و سنتزي بشر از اواخر قرن بيستم رويکري مثبت به سمت جايگزين کردن فراورده‌هاي دارويي گياهان به جاي داروهاي شيميايي داشته است، به همين دليل گياهان دارويي از اهميت اقتصادي بالايي برخوردارند (ستايش‌مهر و گنجعلي، 1391).
گياهان دارويي يكي از منابع غني كشور است كه امكان صادرات آن نيز وجود دارد. ايران از نظر آب و هوا در زمينه رشد گياهان دارويي يكي از بهترين مناطق جهان محسوب ميشود، به همين دليل صادرات آن مي‌تواند منبع بزرگي از درآمد براي كشور باشد (شريعت، 1382).

1ـ2ـ اهميت گياهان داروئي:
براي بيان اهميت توليد گياهان دارويي بايد به دلايل کاربرد گياهان داروئي معرفي گياهان داروئي و خواص آن‌ها، توليد گياهان داروئي، اهميت اقتصادي گياهان داروئي و عوامل اکولوژيکي پرداخت و بررسي مختصر از گياهان دارويي از ابتدا تا امروز نشانگر اين است که تا اوايل قرن بيستم نقش مواد سنتزي بخصوص در داروسازي بسيار کم بوده و در گذشته دورتر اصلاً وجود نداشته است. بشر مواد دارويي لازم براي رفع دردها را از منابع طبيعي بدست مي‌آورد و اکثر مشکلات پزشکي را با توسل به مواد طبيعي که قسمت اعظم آن‌ها را با منابع گياهي تشکيل مي‌دهد، حل مي‌کرده است (معاوني، 1388).
بر اثر گذشت زمان عوامل مختلفي از جمله پيشرفت علوم، افزايش احتياجات مردم و از همه مهم‌تر مسائل اقتصادي باعث بوجودآمدن مواد سنتزي شد. زيرا در بسياري از موارد قيمت مواد طبيعي خيلي گرانتر از مواد سنتزي است و عامل ديگر سهولت استفاده از اين مواد مي‌باشد. زيرا مصرف يک قرص بسيار راحت است و يک ثانيه طول مي‌کشد، ولي تهيه يک محصول گياهي به صورت جوشانده، خيسانده و يا طرق ديگر با زحمت بيشتر و دقت بيشتر همراه است. با مصرف مواد سنتزي، اثرات جانبي‌شان نيز آشکار شد. اثبات وجود برخي از اثرات جانبي احتياج به زمان طولاني و آمار زياد دارد. بنابراين مسئله خطر داروهاي سنتزي در يک يا چند سال مشخص نمي‌شود، ولي در حال حاضر، که بيش از هر زمان ديگر از عمر اين مواد مي‌گذرد، مشخص شده است که کمتر ماده‌ي سنتزي وجود دارد که داراي اثرات جانبي نباشد يا اکثر اين مواد داراي، اثرات جانبي بوده و حتي مواد خالص شده گياهي نيز کم و بيش داراي اثرات ثانوي هستند. اما مجموعه موادي که از طبيعت و گياه به دست مي‌آيد، داراي حداقل اثرات جانبي بوده و اثرات جانبي مواد سنتزي به مراتب بيشتر از مواد گياهي است و در بسياري از موارد اين آثار حتي به نسل‌هاي بعدي هم انتقال پيدا مي‌کنند. به همين دليل جوامع پيشرفته به فکر استفاده از منابع طبيعي و يا گياهي هستند از جمله اين کشورها مي‌توان ژاپن، سوئيس، سوئد، آمريکا، انگليس و بعضي از کشورهاي قاره آسيا را نام برد (معاوني، 1388).

1ـ3ـ اهميت کشت و توليد گياهان داروئي
با توجه به پيشرفتهاي چشمگيري که در صنعت داروسازي به خصوص در دهه‌هاي اخير روي داده، ممکن است تصور شود که از اهميت گياهان داروئي کاسته شده است. ولي آماري که در سال‌هاي اخير در مورد مصرف داروهاي گياهي ارائه شده نشان مي‌دهد که اين تصور، چندان صحيح نبوده و با وجود ارائه داروهاي شيميايي مشابه با مواد موثره گياهان داروئي نه تنها از ميزان کشت و توليد اين گياهان در کشورهاي پيشرفته کاسته نشده، بلکه توليد و مصرف آن‌ها نيز افزايش يافته است. آمار جهاني نيز نشان ميدهد که مواد موثره حدود پنجاه درصد داروهاي عرضه شده به بازار داراي منشأ طبيعي بوده و در برخي از کشورها اين رقم به 90 درصد رسيده است. به علاوه استفاده از گياهان داروئي و معطر در بين مردمان کشورهاي توسعه يافته نيز به شدت در حال افزايش است، به طوري که هم اکنون 90% از مردم اين کشورها از
داروهايي با منشأ گياهي استفاده مي‌کنند (فتاحي و فتاحي، 1389).
رويشگاه‌هاي طبيعي ايران به عنوان ذخاير ارزشمند توارثي مي‌توانند منشاء تهيه و توليد گياهان، به خصوص گياهان دارويي در طبيعت و مزارع، که به طبع از سازگاري مناسبي برخوردار خواهند بود، مورد توجه قرار گيرند (شوشتريان و همکاران، 1389). گياهان دارويي برخلاف عموم محصولات زراعي و باغي كه در اثر تنشهاي محيطي لطمه ميبينند، مواد موثره آنها مي‌توانند تحت تاثير تنشهاي تنظيم شده و هدفمند، بر محصول بيوشيميايي افزوده و مواد موثره ويژه ايجاد گردد، كه در اين صورت بازدهي اقتصادي آنها افزايش خواهد يافت (اميدبيگي و طباطبايي، 1387). امروزه رويکرد گسترده جهانيان به استفاده از داروهاي طبيعي موجب ايجاد دگرگوني قابل توجهي در کليه کشورهاي جهان نسبت به شناسايي و تهيه مواد طبيعي و گياهي و بازگشت به طبيعت گشته، به طوري که در اکثر کشورهاي جهان دانش طب گياه درماني در دستور کار پژوهش‌هاي مجامع علمي قرار گرفته است (موسوي، 1383). خشكي، شوري و گرما از جمله فاكتورهاي محيطي محدودكننده رشد گياهان است. بايد به گياهان دارويي مناطق گرم و خشك توجه ويژهاي شود، زيرا خشكي و گرما ميتواند تا حدودي تركيبات دارويي را در اين گياهان افزايش داده و موجب بهبود كيفيت اين گياهان شود (رشيدي، 1390).
برخلاف ديگر محصولات زراعي، گياهان دارويي گياهاني هستند كه كيفيت مواد در مقايسه با كميت آنها به مراتب مهم‌تر و ضروري‌تر مي‌باشد. لذا جهت رسيدن به حداكثر كيفيت، علم و آگاهي از عوامل موثر بر رشد و نمو گياهان دارويي بسيار حائز اهميت مي‌باشد. شناخت عوامل محيطي، گياهي و زراعي نقش مهمي در موفقيت كشت گياهان دارويي دارد. از مهمترين عوامل محيطي مؤثر بر رشد و نمو و توليد گياهان دارويي و معطر، مي‌توان نور، دما، آبياري، ارتفاع محل رويش، خاك و موجودات زنده و غير‌زنده پيرامون گياه را بر‌شمرد (ابراهيم‌پور و عيدي‌زاده، 1390).
اثرات کمبود رطوبت در عملکرد و تغييرات مواد موثر گياهان دارويي داراي ويژگي‌هاي خاصي است که بايد به طور کامل مورد بررسي قرار گيرد. به نظر مي‌رسد که گياهان دارويي واکنشهاي متفاوتي نسبت به تنش خشکي در عملکرد و مواد موثره توليدي داشته باشند. براي درک اين ويژگيها تحقيقات گسترده بر روي گياهان با ارزش دارويي و اعمال تيمارهاي مختلف نياز ميباشد (لباسچي و عاشورآبادي، 1383).

1ـ4ـ مشخصات مهم تيره پنيرک1:
اين گياهان شامل ?? جنس و ???? گونهاند. در اغلب نواحي کره‌ي زمين نيز به استثناء مناطق قطبي پراکندگي دارند. از مشخصات آنها اين است که در خارج کاسه‌ي گل آنها کاسبرگ‌هاي کوچک و فرعي به نام کاليکول مرکب از ? تا ?? تقسيم آزاد و يا متصل به هم در قاعده قرار دارد که در واقع بيروني‌ترين پوشش گل به حساب مي‌آيد (زرگري، 1375). اين گياهان غالبا علفي و برخي از آن‌ها به صورت درختچه‌اي يا درختي هستند. برگ‌ها متناوب، ساده يا منقسم، داراى گوشواره و معمولاً بلند و چوبى مى‌باشند. گل‌ها معمولا دو‌جنسي و منظم، داراي 5 کاسبرگ آزاد يا پيوسته و 5 گلبرگ آزاد مي‌باشند. پرچم‌هاي آن‌ها مرکب از 2 رديف حلقوي 5 تايي است، با اين تفاوت که حلقه خارجي پرچم‌ها غالباً رشد پيدا نمي‌کند، در حاليکه


دیدگاهتان را بنویسید