دانلود پایان نامه

خيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 91 92
جدول4-16- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 91 94
جدول4-17- تجزيه تحليلDEA براي مدلBCC ورودي محور سال 90 97
جدول4-18- جدول وزني DEA براي مدلBCC ورودي محور سال 90 101
جدول4-19- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 90 102
جدول4-20- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 90 104

جدول4-21- تجزيه تحليلDEA براي مدلBCC خروجي محور سال 90 106
جدول4-22- جدول وزني DEA براي مدلBCC خروجي محور سال 90 110
جدول4-23- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 90 111
جدول4-24- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 90 113
جدول4-25- تجزيه تحليلDEA براي مدلBCC ورودي محور سال 91 115
جدول4-26- جدول وزني DEA براي مدلBCC ورودي محور سال 91 119
جدول4-27- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 91 120
جدول4-28- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 91 122
جدول4-29- تجزيه تحليلDEA براي مدلBCC خروجي محور سال 91 124
جدول4-30- جدول وزني DEA براي مدلBCC خروجي محور سال 91 128
جدول4-31- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 91 129
جدول4-32- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 91 131

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار1-1- مدل مفهومي 5
نمودار2-2- انواع کارايي از ديدگاه فارل 22
نمودار2-3- روش تحليل پوششي داده ها 26
نمودار 2-4- مرز فارل 27
نمودار2-5- مرز فارل براي مدل MAJ 34
نمودار4-1- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR ورودي محور سال 90 64
نمودار4-2- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR ورودي محور سال 90 66
نمودار4-3- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 90 74
نمودار4-4 – رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 90 76
نمودار4-5- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCRورودي محور سال 91 84
نمودار4-6- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR ورودي محور سال 91 86
نمودار4-7- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 91 93
نمودار4-8- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلCCR خروجي محور سال 91 95
نمودار 4-9- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 90 103
نمودار4-10- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 90 105
نمودار4-11- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 90 112
نمودار4-12- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 90 114
نمودار4-13- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 91 121
نمودار4-14- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC ورودي محور سال 91 123
نمودار4-15- رتبه بندي تشخيص واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 91 130
نمودار4-16- رتبه بندي واحدهاي کارا و ناکارا مدلBCC خروجي محور سال 91 132

چکيده
يکي از دغدغه هاي مديران سازمان ها، آگاهي آنها از عملکرد سيستم هاي تحت مديريت آنهاست. هدف اصلي اين تحقيق، يافتن مقادير کارايي هر يک از شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت و شناسايي دلايل ناکارايي شرکت هاي تعاوني مورد بررسي با استفاده از تکنيک تحليل پوششي داده ها مي باشد. در نهايت درصدد ارائه راهکارهاي منطقي بهبود عملکرد شرکت هاي تعاوني و ارائه استراتژي مناسب با استفاده از اين تکنيک هستيم.
کارايي هر يک از واحدهاي شرکت هاي تعاوني به عنوان متغير وابسته و شاخص هاي ورودي و خروجي به عنوان متغيرهاي مستقل در نظر گرفته مي شوند.
پژوهش حاضر فرضيه ندارد، بلکه سنجش کارايي، مقايسه و تحليل صورت مي گيرد. اين تحقيق در سطح شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت انجام مي شود و بالطبع قابليت اجرا در شرکتهاي تعاوني را دارد. نوع و روش تحقيق، تحليلي ـ توصيفي بوده،روش گردآوري اطلاعات، کتابخانه اي و ميداني مي باشد. ابزار گردآوري اطلاعات، اسنادو مدارک موجود در شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت بوده و در نهايت داده هاي مرتبط به شاخص ها با استفاده از مدل انتخابي و تحت نرم افزار DEA-SOLVERحل شده و خروجي ها تحليل شدند.
کليد واژگان: تحليل پوشش داده ها (DEA)، کارايي، ارزيابي عملکرد، رتبه بندي، ترازنامه.

فصل اول
کليات تحقيق

1-1 مقدمه
امروزه به دليل پيچيدگي هاي فزاينده محيطي، محدوديت منابع و امکانات توليد و رشد سريع هزينه ها موضوع افزايش کارايي و بهره وري کليه مؤسسات، کانون توجه مديران قرار داده و ضرورت کاربرد اصول علمي و مديريتي را در اين بخش توجيه مي کند. يکي از مهم ترين اين اصول اندازه گيري کارايي است. ارزيابي عملکرد و متعاقب آن رتبه بندي واحدهاي سازماني به صورت روش هاي سنتي با استفاده از نسبت هاي مالي و شاخص هاي مالي رايج صورت ميپذيرد که اين امر مسئله ارزيابي عملکرد را به چالش واداشته است.تحليل پوششي دادهها تکنيکي است که از کليه مشاهدات گردآوري شده براي اندازهگيري کارايي استفاده ميکند در واقع اين روش با استفاده همزمان از چندين ورودي و چندين خروجي برخلاف روشهاي سنتي هر کدام از مشاهدات را در مقايسه مرز کارا بهينه ميکند(مهرگان، 1383).
بنابراين در تحقيق حاضر، با هدف بررسي و شناخت مدل تحليل پوششي داده ها و ارزيابي کارايي و بهرهوري شرکت هاي تعاوني با است
فاده از مدل تحليل مذکور، پس از مرور ادبيات موضوعي مربوط از ميان جامعه آماري کل شرکت هاي تعاوني، تعداد 21 شرکت ناهمگن در شرکت هاي تعاوني که داراي صورت حساب (ترازنامه) و صورت سود و زيان از تاريخ 1/1/90به مدت دو سال لغايت 29/12/91 انتخاب شدند. سپس با جمع آوري اطلاعات لازم، ارزيابي کارايي و بهره وري شرکت هاي تعاوني و رتبه بندي آنها پرداخته شد و در پايان نيز پيشنهاداتي براي مديران ارائه شد.
رتبه بندي شرکت ها نقاط ضعف و قدرت شرکت ها و همچنين فرصت ها و خطرات سرمايه گذاري در آنها را به خوبي مشخص مي کند. روش هاي نوين در برآورده کردن کارايي ما را متوجه روشي نو با رويکردي جامع به نام تحليل پوششي داده ها (DEA) معطوف مي دارد.
در اين فصل پس از ارائه مقدمه، به بيان مسئله تحقيق و همچنين اهميت و ضرورت تحقيق پرداخته مي شود. همچنين اهداف تحقيق ، سؤالات (فرضيات) اصلي و فرعي، مدل مفهومي تحقيق، قلمرو تحقيق شامل قلمرو موضوعي و زماني و مکاني و در نهايت واژه هاي کليدي تحقيق ارائه شده است.

1-2 بيان مسأله
ارزيابي عملکرد سازمانها و شرکتها از موضوعاتي است که مديران و محققين توجه زيادي به آن داشتهاند و تاکنون در اين زمينه، مقالات زيادي منتشر شده است. وجود و يا عدم وجود نظام ارزيابي عملکرد کارآمد ، با حيات و مرگ سازمان رابطهاي مستقيم دارد. تعاونيها سازمانهايي هستند که بايد مستقلاً و به دور از حمايت و نظارت دولت تشکيل شده و به کار خود ادامه ميدهدو يا اينکه لازم است زير چتر حمايتي دولت قرار گيرند. اما اين حمايتها دائمي نبوده صرفاً تا زماني که دولتها بر تصميم خود اصرار داشته باشند تا به اهداف سياسي و اقتصادي نايل شوند پابرجا بوده است. بر پايه فلسفه تعاون ايجاد و گسترش تعاونيها صرفاً بايستي توسط مردم صورت گيرد يعني اعضاء به حيات خود تداوم بخشند.هر شرکت تعاوني متعهد به ارائه خدمات به اعضاء مربوط ميباشند در اين راستا شناسايي شاخصهاي مؤثر بر عملکردها و اندازهگيري کارايي هر يک از شرکتها و شناخت نقاط قوت و ضعف آنها در اهميت بالايي برخوردار است.
تحليل پوششي داده ها (DEA) روشي براي مقايسه و ارزيابي کارايي نسبي واحدهاي تصميم گيرنده ايست که هر يک داراي چندين ورودي و خروجي مشابه هستند، مانند مدارس، دانشگاه ها، بانک ها و غيره (Kleine,2001).در اين تحقيق با استفاده از ابزار تحليل پوششي دادهها به ارزيابي عملکرد و تعيين کارايي و رتبهبندي چندين شرکت موجود در تعاوني خواهيم پرداخت.
چالش اصلي اين تحقيق تعيين نقاط قوت و ضعف شرکتهاي مورد نظر با استفاده از پارامترهاي موجود در ترازنامه و تعيين منابعي که موجودي ناکارامدي شرکتهاي ناکارا ميگردد و همچنين اتخاذ تصميمات و ارائه راهکارها براي قرار گرفتن شرکتهاي ناکارا در مرز کارايي و يا افزايش رتبه آنها در رتبهبندي تحقيق حاضر ميباشد.
در اين راستا مسئله اصلي تحقيق عبارتست از:وضعيت عملکردي شرکتهاي تعاوني شهرستان رشت از حيث کارامدي چگونه است؟
اساس کار ارزيابي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت با استفاده از تکنيک تحليل پوششي داده ها (DEA) است، تحليل پوششي داده ها يک تکنيک غيرپارامتري براي اندازه گيري کارايي نسبي يک مجموعه از واحدهاي تصميم گيري متجانس است. عبارت نسبي به اين دليل است که کارايي، نتيجه مقايسه واحدهاي تصميم گيرنده با يکديگر است. از انواع مدل هايي که براي تحليل مفهوم کارايي و به منظور ارزيابي کارايي نسبي واحدهاي تصميم گيرنده در تحليل پوششي داده ها مورد استفاده قرار مي گيرند. مي توان به مدل هاي CCR (چارنز، کوپر و رودز (1978))، BCC (بنکر، چارنز و کوپر (1984))، مدل جمعي، مدل اندرسن پيترسن (1993) و مدل SBM (تون (1999)) اشاره نمود که در تحقيق حاضر پس از جمع آوري شاخص ها و تعريف واحدهاي تصميم گيري، مدل مناسب انتخاب شده است.

1-3 ضرورت و اهميت تحقيق
ارزيابي عملکرد به عنوان يکي از ضروري ترين زير مجموعه هاي وظيفه کنترل ـ يکي از چهار عنصر دانش سازمان و مديريت ـ در سازمانها است که به اندازه گيري و سنجش وضع موجود مي پردازد تا بتوان از آن به عنوان مبنايي جهت تصميم گيري در مورد ادامه، تعديل و يا جلوگيري از کاري که در حال انجام است استفاده نمود. سيستم ارزيابي کارايي سازمان ها، يک مکانيزم مهم کنترل در راستاي خط مشي ها و سياست هاي کلي سازمان بوده و اطلاعات مهم و حياتي را در خصوص ميزان تناسب و سازگاري کارايي واحدها با برنامه ها، در اختيار مديران قرار مي دهند، البته وقوع اين امر در گرو آن است که:
نظام ارزيابي کارايي از جامعيت کافي برخوردار باشد تا نتايج آن قابل استفاده بوده و تمام جوانب فعاليت ها را مدنظر قرار دهد (اداره تحقيقات و برنامه ريزي، 1384).
1-4 اهداف تحقيق
هدف اساسي اين تحقيق ارزيابي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت با استفاده از مدل DEA است. در اين راستا اهداف فرعي تحقيق نيز که مدنظر است عبارتند از:
– شناخت شاخص هاي مؤثر بر عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت و تعيين ميزان کارايي و ناکارايي آنها و نيز نقاط قوت و ضعف آنها وهمچنين رتبه بندي شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت
– شناسائي شرکت هاي تعاوني الگو به عنوان تعاوني هاي کارا ـ شناخت ميزان اثرگذاري شاخص هاي مؤثر بر کارائي و برنامه ريزي به منظور استفاده بهينه از تمام پتانسيل هاي موجود در زمينه ارائه خدمت. ارائه تصميمات يا راهکارهايي براي شرکت هاي ناکارا.

1-5 سؤالات تحقيق
سئوال اصلي
وضعيت عملکردي شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت از حيث کارآ
مدي چگونه است؟
سئوال فرعي
شاخص هاي مؤثر بر عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت کدامند؟
کدام شرکت هاي تعاوني کارآمد و کدام شرکت ها ناکارآمد هستند و نقاط قوت شرکت هاي تعاوني کارآمد و نقاط ضعف شرکت هاي ناکارآمد کدامند؟
چگونه مي توان با ارائه يک مدل رياضي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت را ارزيابي کرد؟
1-6 فرضيه ها
با توجه به ماهيت تحقيق مبني بر ارزيابي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت با استفاده از تکنيک DEA، فرضيه اي براي آن تعريف نمي شود.
1-7 مدل مفهومي
هر مدل مفهومي به عنوان نقطه آغاز و مبنايي جهت انجام مطالعات و تحقيقات است، بنحوي که متغيرهاي موردنظر و روابط ميان آنها را مشخص مي نمايد (Edwards etal, 2000). بدين معني که مي توان بيان نمود که به صورت ايده آل، مدل مفهومي همان نقشه ذهني است (Masstricht school of management, 2001).
ابزار تحليلي يک استراتژي جهت شروع و انجام تحقيق است که انتظار مي رود در حين اجراي پروژه، متغيرها، روابط و تعاملات بين آنها را مورد بررسي و آزمون قرار دهد و حسب ضرورت تعديلاتي در آنها انجام نمايد و عواملي نيز از آنها کاسته و يا به آنها بيفزايد (Sautter & Leisen, 1999). همان طور که در بيان فلسفه استفاده از مدل مفهومي تحقيق هم بيان شده، شروع کار تحقيق با استفاده از اين الگو مفهومي خواهد بود. اما در حين کار مطمئناً از مدل هاي (الگوهاي مفهومي) ديگر نيز بهره گرفته خواهد شد. مدل مورد استفاده در نمودار شماره يک آمده است. (ميرزايي، 1375)
به منظور آزمون قابليت اجرايي بودن يک مدل، در حالت کلي مي توان از سه متد استفاده کرد که عبارتند از:
1- اجراي مدل در دنياي واقعي (Koontz etal, 1980) (الواني، 1380).
2- استفاده از روش دلفي يا نظرسنجي از خبرگان (Mulford & Klonglan, 1982).
3- استفاده از فنون رياضي و شبيه سازي (Barjis etal, 2000).
بر اين اساس، در تحقيق حاضر فنون رياضي و شبيه سازي مورد استفاده قرار گرفته است.

متغيرهاي ورودي

متغيرهاي خروجي

نمودار 1-1- مدل مفهومي)منبع اسمعيلي کاکرودي،1388)

ورودي ها شامل: کل دارايي و حقوق صاحبان سهام
خروجي ها شامل: نسبت جاري، سود خالص، EPS ، رشد فروش مي باشند.

1-8 قلمرو تحقيق
1-8-1 قلمرو موضوعي
اين تحقيق به ارزيابي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت با استفاده از مدل تحليل پوشش داده ها مي پردازد.
1-8-2 قلمرو مکاني
قلمروي مکاني تحقيق حاضر، شامل 21 شرکت موجود در شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت ميباشد.
1-8-3 قلمرو زماني
با توجه به مقطعي بودن اين تحقيق و هدف آن که ارزيابي عملکرد شرکت هاي تعاوني شهرستان رشت ميباشد؛ اطلاعات مورد نياز از عملکرد شرکت هاي تعاوني از طريق ترازنامه و صورت سود و زيان براي دو سال مالي 1390-1391 انتخاب گرديده است.
1-9 تعريف واژه ها و اصطلاحات
• عملکرد:
عملکرد به چگونگي انجام وظايف و فعاليت ها و نتايج حاصله از آنها اطلاق مي شود (انوار رستمي، حسيني و آذر، 1384).
* ارزيابي عملکرد:
ارزيابي عملکرد فرآيندي است که همه سازمان ها بايد آن را انجام دهند، آنها ممکن است اين کار را به صورت کاملاً سيستماتيک و يا خيلي سريع و خاص انجام دهند ولي به هر حال براي بهبود عملکرد بايد به آن توجه کنند (Parker,


دیدگاهتان را بنویسید